ABDÜLHAMİD’İN HİZMETİNDEKİ ERMENİLER

Ermeni Meselesi Sultan II. Abdülhamid idaresi sırasında (1876-1909) ortaya çıkan ve bugüne de devam eden bir konudur.

Konu bütünüyle siyasidir.

İngiltere, Rusya ve Fransa Anadolu’daki Ermeni azınlığı Abdülhamid döneminde Osmanlı Devleti’nin içişlerine müdahale etme aracı olarak kullanmaya çalmıştı.

Osmanlı Devleti de kendi mevcudiyetini, sulh ve sükûn halini muhafaza ve idame ettirebilmek için bir dizi siyasi, idari ve askeri tedbirler almıştı.

Söz konusu devletler ve daha başkaları, bugün de Türkiye’yi dizayn etmek üzere PKK’yı aynı şekilde kullanmaktadırlar.

Ermeni meselesi denen şeyin özü ve esası esasen budur. Konuya dair sair hususlar işin ifade edilen öz ve esasına bağlı tâli şeylerdir.

Ermeni Meselesi Sultan Abdülhamid devrinde özellikle İngilizlerce başlatılmış olmakla birlikte Abdülhamid’in Osmanlı coğrafyasındaki diğer unsurlar gibi Ermeni azınlığı ile de herhangi bir şahsî, siyasî, dinî veya ırkî problemi olmamıştır. Bilakis o Ermeniler ile yakın bir münasebet içerisinde olmuş ve bulunmuş bir padişahtır.

Hazine-i Hassa yani Sultan Abdülhamid’in öz malları idaresi Ermenilerce idare edilmiştir.

Hazine-i Hassa’ya ait olup vilayet ve illerdeki işletmelerde ve muhtelif çiftliklerde Ermeni asıllı mühendis, kâtip, muhasebeci, usta, mimar, doktor, cerrah, müdür, müfettiş, marangoz, uzman, inşaatçı, saatçi, mücevherci, tahsildar, bekçi, muhafız, hizmetli, itfaiyeci, tulumbacı, kahveci, aşçı ve bahçıvan gibi bir hayli insan çalıştırılmıştır.

1897 yılı itibarı ile Hazine-i Hassa’ya ait yerlerde çalışmış olan Ermenilerin isimleri ve kendilerine ödenen maaş miktarı ve aylık gider toplamı şöyledir:

No İsim Kuruş
1 Michael Paşa: Hazine-i Hassa Bakanı 24. 000
2 Artin Zeki Efendi: Gayrimenkuller Bürosu Müdürü 3. 000
3 Mıgırdıç Hekimyan Efendi: Orman Müfettişi 3. 000
 4 Agop Efendi: Gayrimenkuller Bürosu Müdür Yardımcısı 2. 000
5 Josef Efendi: İzmir Şube Müdürü 2. 500
6 Kevork Efendi: Edirne Şube Müdürü 2. 500
7 Leon Efendi: Torbalı Çiflik-i Humayun Müdürü 2. 000
8 Kirkor Pasbyalan: Selanik Çiflik-i Humayun Müdürü 2. 500
9 Avedis Efendi: Halep Gayrimenkul Bürosu Muhasebe Memuru 2. 250
10 Andon Efendi: Komisyon Üyesi 2. 000
11 Musul’da Muhasebe Memuru 2. 500
12 Nikolaki Efendi: Mimarlık Bürosu Müdürü 1. 850
13 Navum Efendi: Muhasebe Bürosu Kâtibi 1. 500
14 Parsek Efendi: Hukuk İşleri Bürosu Kâtibi 1. 500
15 Yusuf Efendi: Ardiye Başkâtibi 1. 500
16 Kioseyam Efendi: Gayrimenkul Bürosu Kâtibi 1. 400
17 Karabet Efendi: Hereke Fabrikası Muhasebecisi 1. 400
18 İbrahim Efendi: Baba-ı Atik Müfettişi 1. 200
19 Sahak Efendi: Muhasebe Bürosu Kâtibi 1. 100
20 Stepan Efendi: Mevduat Kâtibi 1. 100
21 Mohis Aralam: Mevduat Kâtibi 1. 100
22 Agop Efendi: İzmir Gayrimenkul Bürosu Sekreteri 1. 000
23 Mıgırdıç Efendi: Gayrimenkul Sekreteri 1. 950
24 Melkon Efendi: Sekreterlik Büro Kâtibi 900
25 Behran Efendi: Satınalma Memuru 800
26 Apik Abro Efendi: Altı Şubeden Sorumlu Kâtip 800
27 Horsak Efendi: Selanik’te Mühendis 750
28 Nikolaki Efendi: Ebu Kalkal’da Başkâtip 800
29 Armenak Efendi: İnegöl Müdür Yardımcısı 900
30 Ohanes Efendi: Vodina Çiftliği Kâtibi 800
31 Tomas Efendi: Hereke Fabrikası’nda Memur 950
32 Bedri Efendi: Memur 700
33 Ohanes Efendi: Hereke Fabrikası’nda Marangoz 700
34 Basil Efendi: Halep’te Kasiyer 700
35 Kerop Efendi: Bağdat’ta Kasiyer 700
36 Abdelnur Efendi: İdare Bürosu Mensubu 700
37 Ohanes Efendi: Tahsildar 800
38 Artin Bakonyan: Büro Mühendisi 600
39 Karabet Efendi: İpsala’da Başkâtip 600
40 Diran Mehendisyan: Ambar Kâtibi 400
41 Agop Yaver Efendi: Çorlu’da Asistan 750
42 Nahoum Efendi: Halep’te Kâtip 550
43 Artin Efendi: Antakya’da Müfettiş 500
44 Goglis Zeki Efendi: Çorlu’da İkinci Kâtip 400
45 Levon Efendi: Halep’te Satınalma Memuru 350
46 Miharn Efendi: Baba-ı Attik Orman Muhafızı 300
47 Karabet Efendi: Bağdat’ta Ambar Sözleşme Kâtibi 300
48 Thomas Efendi: Uzman Memur 300
49 Abraham Efendi: İnegöl’de Yazıcı 350
50 Dikran Efendi: Musul’da Kâtip ve Muhasebeci 350
51 Serkis Efendi: Musul’da Kasiyer 400
52 Hakil Efendi: Bağdat’ta Kâtip Yardımcısı 135
53 Şaysan Efendi: Bağdat’ta Mühendis Yardımcısı 600
54 Siron Efendi: Hereke Ambar Kâtibi 400
55 Usep Efendi: Fabrika Mimarı 2.500
56 Dikran Efendi: Yapı Mimarı 1.700
57 Hurşiya Efendi: İnşaatçı 750
58 Mığırdıç: Boyacı 500
59 Hazar: Hamamda Görevli 750
60 Baron: Hamamda Görevli 750
61 Hamparzun: Tahta Ayakkabı İmalatçısı 300
62 Arakel: İnce İş Marangozu 300
63 Meluk: Baca Temizleyici 300
64 Karabet: Yıldız Sarayı’nda Kutu Yapımcısı 600
65 Mihran: Saat Tamircisi 350
66 Mıgırdıç: Mücevherci 800
67 Vartar: Kahve Takımı Şefi 1.500
68 Agop: Şef 1.000
69 Obiner: Istabl-ı Amire Seyisi 400
70 Mıgırdıç: Bahçivan 150
71 Dikran: Saat Tamircisi 800
72 Karabet: Tulumba Ustası 360
73 Karabet: İtfaiyeci 370
74 Artin: İtfaiyeci 310
75 Markar: İtfaiyeci 310
76 Minass: İtfaiyeci 310
77 Leon: Tulumba Tamircisi 360
78 Garabet: Malkara’da Tahsildar 400
79 Vanghel: Bahçıvan 350
80 Garabet: Bahçıvan 550
81 Stapan: Cebel-Has’ta Bahçıvan 200
82 Stepan: Bağdat’ta Muhafız 150
83 Artin: Akköprü’de Muhafız 150
84 Garabet: Halep’te Uygulama Çiftliğinde Muhafız 250
85 Garabet: Hereke Fabrikası’nda Muhafız 300
86 Dundciyan Efendi: Hekim 2.000
87 Hamparsun: Hekim 1.500
88 Vahan Bey: Hekim 1.000
89 Utudciyan Manuel Efendi 800
90 Artin Efendi: Eczacı 500
91 Eliya Efendi: Hekim 400
92 Kevork Efendi: Cerrah 500
93 Dicran Efendi: Hekim 200
94 Avadis: Bekçi 250
95 Kevork: Bekçi 250
96 Kirkor: Bekçi 250
97 Sahak: Kahveci 170
98 Antranik: Temizlikçi 200
99 David: Aşçı 200
100 Margoz: Aşçı 120
101 Hatchik: Fincanhane Hizmetlisi 300
102 Antranik: Fincanhane Hizmetlisi 300
103 Serkis: Fincanhane Hizmetlisi 300
104 Ohanes: Aşçı 150
105 Artin: Aşçı 230
106 Vartan: Aşçı 80
Aylık Toplam         110.655
Yıllık Toplam      1.327.860

Hakkında Prof. Dr. Metin Hülagü

1962 tarihinde Ceyhan’ın Erenler Köyü’nde doğan Hülagü, ilkokulu Erenler Köyü ilkokulunda okudu. Ortaokulu 1976 yılında Ceyhan’da, Lise tahsilini ise 1980 yılında İstanbul’da tamamladı. 1981-1985 yılları arasında Marmara Üniversitesine devam etti. 1985-1987 Eğitim-Öğretim dönemlerinde Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde mastır yaptı. 1987 yılında Erciyes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü adına İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Araştırma Görevlisi olarak göreve başlayan Hülagü, yine aynı enstitüye bağlı olarak İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ Tarihi Kürsüsü’nde, Prof. Dr. Ali İhsan Gençer Bey’in danışmanlığında “Gazi Osman Paşa, Askeri ve Siyasi Hayatı” konulu doktora çalışmasına başladı.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir